Poetyka romantyczna „Melodii irlandzkich” Thomasa Moore’a - Modrzewska, Mirosława (Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 2025)
Kompozytor i poeta Thomas Moore wydał swoje Melodie irlandzkie (Irish Melodies) w kolejnych dziesięciu tomach jako wiersze liryczne z akompaniamentem muzycznym w latach 1807–1834. W pierwszych dekadach XIX wieku piosenki śpiewane solo i z akompaniamentem pojedynczych instrumentów stały się nowym, wyemancypowanym sposobem artystycznej ekspresji. W czasach Moore’a było to nowe medium, niezwykle pożądane ze względu na możliwość pogodzenia autentycznej lirycznej ekspresji i masowej dystrybucji tekstów. Nowy czytelnik albo słuchacz takich utworów mógł z jednej strony reprezentować narodową lub etniczną grupę zmierzającą do politycznej emancypacji, z drugiej zaś strony mógł być indywidualną osobowością poszukującą emocjonalnej identyfikacji z rodzimymi legendami i lokalną historią. Piosenka Moore’a wpisywała się w kulturowy nurt demokratyzacji i upolitycznienia literatury w dobie rewolucji i ruchów wolnościowych. Zgodnie z filozofią romantyzmu muzyka była językiem ducha i głosem uczuć, performatywne połączenie poezji i muzyki dało więc możliwość wyrażania znaczeń na temat doświadczeń osobistych i autobiograficznych, a zarazem doświadczeń społecznościowych, które mogły być także symboliczne i transcendentalne. W lirykach irlandzkich Moore’a, tak jak w utworach wielu innych poetów i filozofów tego czasu, dochodzi do charakterystycznej sakralizacji i mitologizacji sztuki jako przymiotu „Starej Erin” – legendarnej, ale utraconej krainy harfiarzy, jaką była dawna Irlandia. Jej tragiczna historia w poezji Moore’a odnosi się także do historii Europy i Ameryki, jako historia walki o wolność. Jego piosenki, jako utwory, które mogły być wykonywane w dowolnym miejscu i dla każdej publiczności, były idealnym środkiem wyrazu i nośnikiem narodowej ikonografii w kulturze politycznej tamtego czasu.