„Gdy stawała się kobietą, ja również odzyskałam swoją kobiecość”: O kobiecości i tranzycji w cyklu <malavida: moRgan & veriKami> Barbary Konopki

Łucja Staszkiewicz

doi:10.36744/k.4727

„Gdy stawała się kobietą, ja również odzyskałam swoją kobiecość”

O kobiecości i tranzycji w cyklu <malavida: moRgan & veriKami> Barbary Konopki

Artykuł recenzowany, Zgłoszenie 27.11.2025, Decyzja redakcji 10.07.2026

Łucja Staszkiewicz

l.a.staszkiewicz@gmail.com
(Polska)
https://orcid.org/0009-0002-1479-2566

DOI: https://doi.org/10.36744/k.4727

Abstrakt

Artykuł dotyczy cyklu fotogramów <malavida: moRgan & veriKami> wykonanych przez artystkę Barbarę Konopkę w latach 2005–2007 wspólnie z jej przyjaciółką Weroniką Kami (Amelią), będącą tu modelką. Analizując części cyklu wraz z tekstami kuratorskimi i krytycznymi z 2007 roku oraz wywiadem z Konopką przeprowadzonym w 2022 roku, autorka zadaje pytanie: Dlaczego w <malavidzie> tak istotne są zwizualizowane dawki hormonów, skany mózgu, przeskalowanych chromosomów czy narządów reprodukcyjnych wpisanych w sceny z codziennego życia? Czemu ma służyć to zestawienie? Czemu Konopka skupia się na tych różnych substancjach i częściach ciała, które były historycznie traktowane w różnych konfiguracjach jako ostateczne wyznaczniki płci? Odpowiadając na te pytania, autorka dowodzi, że praca Konopki skupia się na tranzycji w sposób pozornie powielający seksuologiczne dążenia jednoznacznie stabilizujące płeć. W swej pracy artystki twórczo je przetwarzają, przekierowując siłę przypisywaną biologii pojmowanej jako stabilizująca i naturalizująca heteroseksualny i cisowy porządek, na rzecz relacyjności i wytwarzaniu płci przez społeczne i cielesne praktyki, w których biologia rozumiana jest poza cisową logiką. Powołując się na feministyczne badaczki związane ze studiami trans i queer, wskazuję na to, w jaki sposób cykl rejestruje prace i wysiłki polegające na pracy płci (gender labor), reprodukcji pozwalającej na tranzycję i upragnione przeżywanie płci.

Słowa kluczowe:

tranzycja, kobiecość, praca płci, feminizm, seksuologia

Bibliografia

Gill-Peterson, Jules., „Histories of the Transgender Child”. Minnesota University Press, Minneapolis 2018,
DOI: https://doi.org/10.5749/j.ctv75d87g Google Scholar

Gleeson, Jules Joanne. „How do Gender Transitions happen?”. red. J. J. Gleeson, E. O’Rourke, „Transgender Marxism”, Pluto Press, London 2021. 70-84,
DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv1n9dkjc.8 Google Scholar

Goździewski, Marek. tekst kuratorski do wystawy „”. CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa 2007,
Google Scholar

Heaney, Emma. „Miękkie, twarde; penetrowalne, zdolne do penetracji. Ciała przeciwko cisowości”. tłum. N. Janiczak, Ł. Staszkiewicz. Machina Myśli, https://machinamysli.org/miekkie-twarde-penetrowalne-zdolne-do-penetracji-ciala-przeciwko-cisowosci/,
Google Scholar

Jakubowska, Agata. „Na marginesach lustra. Ciało kobiece w pracach polskich artystek”. Wydawnictwo Prac Naukowych Universitas. Kraków 2004,
Google Scholar

Jankowska, Magdalena. „The World After this World. Feminism and Polish Video Art in 1990s”, make 86, grudzień 1999-luty 2000,
Google Scholar

Jarzębowska, Gabriela. „Meandry narracji w galerii Manhattan”. Obieg.pl ,http://archiwum-obieg.u-jazdowski.pl/recenzje/1158,
Google Scholar

Kami, Weronika. „Komentarz do tekstu „Meandy narracji w galerii Manhattan”. Obieg.pl, https://archiwum-obieg.u-jazdowski.pl/recenzje/1216,
Google Scholar

Konopka, Barbara. „Cyberfeministka”, wywiad przeprowadzony przez Magdę Piekarską, Gazeta Wrocławska, nr 7, 9.01.2002.
Google Scholar

Konopka, Barbara. „Historie Mówione Nowoczesności: Barbara Konopka”. Rozmowa przeprowadzona przez Franciszka Smorędę i Łucję Staszkiewicz. artmuseum.pl. 2022, 4:52:52, https://artmuseum.pl/pl/archiwum/historie-mowione-nowoczesnosci/3211,
Google Scholar

Leszkowicz Paweł. „Po obu stronach lustra – w poszukiwaniu seksualności trzeciego tysiąclecia”. „Onone. Świat po świecie”, CSW Zamek Ujazdowski, Warszawa 1997,
Google Scholar

Szpilka, J., „GATUNKI TRANSKOBIECOŚCI: Czego pragną ciski”. Czas Kultury, nr 26, 2024. https://czaskultury.pl/artykul/gatunki-transkobiecosci-czego-pragna-ciski/,
Google Scholar

Ward, Jane. „Gender Labor: Transmen, Femmes, and Collective Work of Transgression”. Sexualities (13), 2010.
DOI: https://doi.org/10.1177/1363460709359114 Google Scholar

Pobierz

Opublikowane

2026-08-28

Cited By / Share

Staszkiewicz, Łucja (2026) „«Gdy stawała się kobietą, ja również odzyskałam swoją kobiecość»: O kobiecości i tranzycji w cyklu <malavida: moRgan & veriKami> Barbary Konopki”, Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 353(2), s. 49–55. doi: 10.36744/k.4727.

Autorzy

Łucja Staszkiewicz
l.a.staszkiewicz@gmail.com
Polska
https://orcid.org/0009-0002-1479-2566

Łucja Staszkiewicz – absolwentka Wydziału Badań Artystycznych i Studiów Kuratorskich na warszawskiej ASP. Badaczka, krytyczka i kuratorka działająca w kolektywach artystyczno-badawczych. W swojej praktyce interesuje się polem sztuki feministycznej lat 90. i 2000. oraz warunkami pracy artystycznej. Prowadzi projekt badawczy dotyczący warszawskich pracowni artystycznych.