Residential Towers of the Left-Bank Wrocław. An Unusual or a Forgotten Phenomenon in the Medieval Cityscape?
Roland Mruczek
roland.mruczek@pwr.edu.plDepartment of History of Architecture, Art and Technology, Wrocław University of Science and Technology (Poland)
https://orcid.org/0000-0003-1866-3147
Maria Legut-Pintal
Institute of Archaeology, University of Wrocław (Poland)
https://orcid.org/0000-0001-6406-1038
Abstract
In this study, we have taken on the subject of medieval residential towers in the chartered city of Wrocław. We discuss residential towers and tower houses that have been identified through archaeological/architectural, historical and iconographic research. The location of these towers in the city is associated with areas occupied by the elites of knightly and bourgeois origin, concentrated in the vicinity of the Market Square and the main roads leading from it. The model of residential towers can be found among the oldest masonry buildings from the 13th century and at the threshold of the early modern period, as evidenced by bourgeois constructions from the 16th century. It has been demonstrated that tower buildings could be associated with the foundations of the bourgeoisie, thus drawing inspiration from patterns known from Italy and Germany, serving as a means of emphasising the status of the founder. City-wall towers could also serve residential purposes; however, they did not possess the attributes of prestige.
Supporting Agencies
Keywords:
Middle Ages, Wrocław, tower hause, residential tower, architecture, archaeologyReferences
Bartlett, Robert. The Making of Europe. Conquest, Colonization and Cultural Change 950–1350. Princeton: Princeton University Press, 1994.
Google Scholar
Brzezowski, Wojciech. “Ulica św. Wojciecha i jej architektura.” In Architektura Wrocławia, vol. 2: Urbanistyka do roku 1945, edited by Jerzy Rozpędowski, 121–157. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 1995.
Google Scholar
Brzezowski, Wojciech, and Marzanna Jagiełło. Ogrody na Śląsku, vol. 2: Barok. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2017.
Google Scholar
Buśko, Cezary. “Badania archeologiczne ulic wrocławskich.” Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 47, no. 1–2 (1999): 39–50.
Google Scholar
Buśko, Cezary. “Budynki wieżowe w krajobrazie średniowiecznego miasta.” In Dom w mieście średniowiecznym i nowożytnym, edited by Bogusław Gediga, 61–73. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2004.
Google Scholar
Chorowska, Małgorzata. Średniowieczna kamienica mieszczańska we Wrocławiu. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 1994.
Google Scholar
Chorowska, Małgorzata. “Działka mieszczańska Rynek 50–Igielna 18. Przemiany architektoniczne zabudowy posesji i jej sąsiedztwa w XIII–XX w.” In Rynek wrocławski w świetle badań archeologicznych, edited by Jerzy Piekalski, part 2, 204–213. Wrocław: Instytut Archeologii UWr, 2002.
Google Scholar
Chorowska, Małgorzata. Rezydencje średniowieczne na Śląsku. Zamki, pałace wieże mieszkalne. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2003.
Google Scholar
Chorowska, Małgorzata. “Od szachulców do kamienic. Etapy kształtowania się średniowiecznej zabudowy mieszkalnej w Świdnicy na przykładzie zachodniej pierzei Rynkowej.” In Non solum villae. Księga jubileuszowa ofiarowana profesorowi Stanisławowi Medekszy, edited by Jacek Kościuk, 347–360. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2010.
Google Scholar
Chorowska, Małgorzata. “Pałac i kamienica. Wpływ siedziby pańskiej na wrocławskie i podwrocławskie domy mieszczan w średniowieczu.” In Dom, majątek, klient, sługa. Manifestacja pozycji elit w przestrzeni materialnej i społecznej (XIII–XIX w.), edited by Marcin Rafał Pauk, Monika Saczyńska, 63–80. Warszawa: Instytut Archeologii i Etnologii PAN, 2010.
Google Scholar
Chorowska, Małgorzata. “Średniowieczne domy mieszkalne.” In Leksykon architektury Wrocławia, edited by Rafał Eysymontt, Jerzy Ilkosz, Agnieszka Tomaszewicz, Jadwiga Urbanik. Wrocław: Wydawnictwo Via Nova, 2011.
Google Scholar
Chorowska, Małgorzata, Goliński, Mateusz, and Mariusz Caban. “Zaginiona średniowieczna synagoga we Wrocławiu na tle synagog z terenu Europy Środkowej. Architektura i historia.” Wiadomości Konserwatorskie – Journal of Heritage Conservation 73, (2023): 84–101. https://doi: 10.48234/WK73SYNAGOGUE.
Google Scholar
Chorowska, Małgorzata, and Czesław Lasota. “O zabudowie murowanej w pierzejach Rynku i ulic.” In Ulice średniowiecznego Wrocławia, edited by Jerzy Piekalski, Krzysztof Wachowski, 159–177. Wrocław: Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2010.
Google Scholar
Chorowska, Małgorzata, and Czesław Lasota. Kamienica mieszczańska w Świdnicy. Karczma i mieszkanie w XIII– XVIII w. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2013.
Google Scholar
Dragoun, Zdeněk, Jiří Škabrada, and Michal Tryml. Romanesque Houses in Prague. Prague: Paseka, 2003.
Google Scholar
Eysymontt, Rafał. “Wieża mieszkalna – twierdza rodu czy symbol miejskiej komuny? Średniowieczne wieże mieszkalne Rzymu.” Quart 61, no. 3 (2021): 9–12. https://doi.org/10.11588/quart.2021.3.84927.
Google Scholar
Goliński, Mateusz. “Fortyfikacje miejskie Wrocławia XIII– XIV w.” Studia i Materiały do Historii Wojskowości 39 (1986): 23–41.
Google Scholar
Goliński, Mateusz. Socjotopografia późnośredniowiecznego Wrocławia (przestrzeń – podatnicy – rzemiosło). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 1999.
Google Scholar
Jakimowicz, Teresa. Dwór murowany w Polsce w wieku XVI. Warszawa–Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979.
Google Scholar
Kamiński, Krzysztof. “Paradna głowica buławy ze Starego Miasta we Wrocławiu.” Kwartalnik Historii Kultury Materialnej 48, no. 3–4 (2000): 163–169.
Google Scholar
Kastek, Tomasz, and Roland Mruczek. “Średniowieczne obwarowania i fortyfikacje Wrocławia w świetle odkryć w rejonie Narodowego Forum Muzyki.” In Centrum staromiejskie we Wrocławiu, edited by Tomasz Głowiński, Halina Okólska, 10–36. Wrocław: Wydawnictwo GAJT, 2016.
Google Scholar
Katermaa-Ottela, Aino. Le Casetorri medievali in Roma. Helsinki: Societas Scientiarum Fennica, 1981.
Google Scholar
Kitliński, Bogdan. “Badania przy wschodniej pierzei Rynku.” In Rynek wrocławski w świetle badań archeologicznych, edited by Jerzy Piekalski, vol. 2, 173–182. Wrocław: Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2002.
Google Scholar
Krzywka, Łukasz. “Kamienice Rynek 33 i Kurzy Targ 6–8.” Renowacje 3(12), no. 2 (2000): 54–62.
DOI: https://doi.org/10.1109/2.881695
Google Scholar
Komorowski, Waldemar, and Piotr Opaliński. “O wieży wójta krakowskiego raz jeszcze.” Czasopismo Techniczne. Architektura 23, no. 108 (2011): 119–129.
Google Scholar
Konczewski, Paweł, and Jerzy Piekalski. “Stratygrafia nawarstwień i konstrukcje ulic.” In Ulice średniowiecznego Wrocławia, edited by Jerzy Piekalski, Krzysztof Wachowski, 91–157. Wrocław: Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2010.
Google Scholar
Korn Georg, Breslauer Urkundenbuch. Breslau: Wilhelm Gottlieb Korn, 1870.
Google Scholar
Kos, Jerzy K. “Czy Carl Langhans był twórcą pałacu Hatzfeldów?” In Architektura Wrocławia, vol. 1: Dom, edited by Jerzy Rozpędowski, 189–200. Wrocław: Wydawnictwo Werk, 1995.
Google Scholar
Kutzner, Marian. “Późnogotycka rezydencja patrycjuszowska w Wojnowicach.” In Sztuka miast i mieszczaństwa XV–XVIII wieku w Europie Środkowowschodniej, edited by Jerzy Harasimowicz. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990.
Google Scholar
Lasek, Piotr. Turris fortissima nomen Domini. Murowane wieże mieszkalne w Królestwie Polskim od 1300 r. do połowy XVI w. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 2013.
Google Scholar
Lasek, Piotr, Tomasz Olszacki, and Tomasz Ratajczak, “Residential Towers in Urban and Suburban Royal and Magnates’ Residences in the Kingdom of Poland between 1300 and 1500.” In Urbs Turrita. Urban Towers in Medieval and Renaissance Europe, edited by Richard Oram, 108–119. Donington: Shaun Tyas, 2019.
Google Scholar
Limisiewicz, Aleksander, and Roland Mruczek. “Fara św. Marii Magdaleny na tle przemian przestrzennych wczesnego Wrocławia.” In Śródmiejska katedra. Kościół św. Marii Magdaleny w dziejach i kulturze Wrocławia, edited by Bogusław Czechowicz, 55–136. Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT, 2010.
Google Scholar
Liniecki, Tomasz. “Dom wójta Henryka z wieku XIII w Krakowie.” Kwartalnik Architektury i Urbanistyki 33, no. 4 (1988): 287–297.
Google Scholar
Lutsch, Hans. Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien. I: Die Stadt Breslau. Breslau: W. G. Korn, 1886.
Google Scholar
Markgraf, Hermann. Die Strassen Breslaus nach ihrer Geschichte und ihren Namen. Breslau: Verlag von G. Morgenstern, 1896.
Google Scholar
Młynarska-Kaletynowa, Marta. Wrocław w XII–XIII wieku. Przemiany społeczne i osadnicze. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1986.
Google Scholar
Mruczek, Roland. “Kurzy Targ we Wrocławiu. Uwagi o pierwotnym planie miasta.” In Centrum średniowiecznego miasta. Wrocław a Europa Środkowa, edited by Jerzy Piekalski, Krzysztof Wachowski, 259–278. Wrocław: Uniwersytet Wrocławski, Instytut Archeologii, Akme – Zdzisław Wiśniewski, 2000.
Google Scholar
Mruczek, Roland. “Bergfried, Donjon, Eigenkirche. Miejsce zamków śląskich w architekturze europejskiej.” Archaeologia Historica Polona 26 (2018): 101–134.
DOI: https://doi.org/10.12775/AHP.2018.006
Google Scholar
Mruczek, Roland. “Średniowieczne miasto lokacyjne na Śląsku: kamienice, wieże mieszkalne i konstrukcje ulic.” In Dziedzictwo architektoniczne. W kręgu świata przyrodniczego i budowli miejskich, edited by Ewa Łużyniecka, 55–73. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2019.
Google Scholar
Mrusek, Hans Joachim. “Nowe badania nad średniowiecznymi warowniami prywatnymi w osiedlach niemieckich.” Kwartalnik Architektury i Urbanistyki 2, no. 3–4 (1958): 304–306.
Google Scholar
Nowakowski, Dominik. “The Towers of Urban Castles in Lower Silesia.” In Urbs Turrita. Urban Towers in Medieval and Renaissance Europe, edited by Richard Oram, 80–96. Donington: Shaun Tyas, 2019.
Google Scholar
Piekalski, Jerzy. Wczesne domy mieszczan w Europie Środkowej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2004.
Google Scholar
Piekalski, Jerzy. “Problem datowania początków Rynku we Wrocławiu.” In Nie tylko zamki, edited by Ewa Różycka, Małgorzata Chorowska, 343 –351. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2005.
Google Scholar
Piekalski, Jerzy. Praga, Wrocław, Kraków. Przestrzeń publiczna i prywatna w czasach średniowiecznego przełomu. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2014.
Google Scholar
Piper, Otto. Burgenkunde, Bauwesen und Geschichte der Burgen zunächst innerhalb des deutschen Sprachgebietes. Augsburg: Weltbild Verlag, 1996.
Google Scholar
Rozpędowski, Jerzy. “Późnogotyckie rezydencje na Śląsku.” In Sztuka i ideologia XV w., edited by Piotr Skubiszewski, 493–520. Warszawa: PWN, 1978.
Google Scholar
Salm, Jan. “Biestrzyków.” In Leksykon zamków w Polsce, edited by Leszek Kajzer, Stanisław Kołodziejski, Jan Salm, 93–94. Warszawa: Arkady, 2001.
Google Scholar
Schepers, Josef. “Mittelmeerländische Einflüsse in der Bau-und Wohnkultur des westlichen Mitteleuropa.” In Europäische Kulturverflechtungen im Bereich volkstümlicher Überlieferung. Festschrift für Bruno Schier, 1–27. Göttingen: Verlag Otto Schwartz, 1967.
Google Scholar
Schepers, Josef. Der mittelalterliche profane Steinbau Westfalens im europäischen Zusammenfassung. Detmold: LWL-Freilichtmuseum Detmold Völkerkunde & Volkskunde, 1997.
Google Scholar
Schlachthof und Viehmarkt zu Breslau. Edited by Königl. Haupt- und Residenzstadt Breslau. Breslau: J. U. Kern’s Verlag, 1900.
Google Scholar
Schlesisches Urkundenbuch, vol. 3: 1251–1266. Edited by Winfried Irgang. Köln–Wien: Böhlau Verlag, 1984.
Google Scholar
Schultz, Alwin. “Topographie Breslaus im 14. und 15. Jahrhundert.” Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Alterthum Schlesiens, no. 10 (1870): 239–293.
Google Scholar
Skarbek, Jerzy. “Relikty miejskiej wieży mieszkalnej przy ul. Jabłkowej 6 w Brzegu.” Opolski Informator Konserwatorski, no. 11 (2013): 101–116.
Google Scholar
Sulej, Katarzyna. Fundacje artystyczne wrocławskiego patrycjusza Heinricha Rybischa (1485–1544). Wrocław: Oficyna Wydawnicza ATUT, 2011.
Google Scholar
Stein, Barthel. Bartłomieja Steina renesansowe opisanie Wrocławia. Edited by Rościsław Żerelik. Translated by Marek Krajewski. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Arboretum, 1995.
Google Scholar
Urbs Turrita. Urban Towers in Medieval and Renaissance Europe, edited by Richard Oram. Donington: Shaun Tyas, 2019.
Google Scholar
Wiedenau, Anita. Katalog der romanischen Wohnbauten in westdeutschen Städten und Siedlungen. Tübingen: Wasmuth, 1984.
Google Scholar
Zlat, Mieczysław. “Nobilitacja przez sztukę – jedna z funkcji mieszczańskiego mecenatu w XV i XVI w.” In Sztuka miast i mieszczaństwa XV–XVIII wieku w Europie Środkowowschodniej. Edited by Jerzy Harasimowicz, 77–101. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990.
Google Scholar
Żurek, Adam. “Kurie kanoniczne Ostrowa Tumskiego.” In Atlas Architektury Wrocławia, vol. 2, edited by Jerzy Harasimowicz. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1998.
Google Scholar
Authors
Roland Mruczekroland.mruczek@pwr.edu.pl
Department of History of Architecture, Art and Technology, Wrocław University of Science and Technology Poland
https://orcid.org/0000-0003-1866-3147
Roland Mruczek is an architectural historian and archaeologist, an assistant professor at the Chair of Architectural History, Art, and Technology at Wrocław University of Science and Technology. He specialises in archaeological and architectural research on urban centres, with a particular focus on Wrocław and Głogów, as well as architecture of Silesian castles.
Authors
Maria Legut-PintalInstitute of Archaeology, University of Wrocław Poland
https://orcid.org/0000-0001-6406-1038
Maria Legut-Pintal is an archaeologist and architectural historian, specialising in research on the cultural landscape of the Middle Ages and the Early Modern period. She is a post-doctoral researcher at the Institute of Archaeology at the University of Wrocław. She conducts studies on the valorisation of space in medieval towns and manifestations of prestige in residential architecture.
Statistics
Abstract views: 398PDF downloads: 217
License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
The author grants the publisher a royalty-free non-exclusive licence (CC BY 4.0) to use the article in Biuletyn Historii Sztuki, retains full copyright, and agrees to identify the work as first having been published in Biuletyn Historii Sztuki should it be published or used again (download licence agreement). The journal is published under the CC BY 4.0 licence. By submitting an article, the author agrees to make it available under this licence.
In issues from 1(2019) to 4(2022) all articles were published under the CC BY-NC-ND 4.0 licence. During this period the authors granted the publisher a royalty-free non-exclusive licence (CC BY-ND 4.0) to use their article in Biuletyn Historii Sztuki, retained full copyright, and agreed to identify the work as first having been published in our journal should it be published or used again.