Edycja barokowej „Tragedyi o bogaczu i Łazarzu" (1999) po latach: Głos krytyczny
Radosław Grześkowiak
grzeskowiakradek@gmail.comUniwersytet Gdański (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-6160-9982
Abstrakt
Artykuł stanowi krytyczne omówienie edycji gdańskiej Tragedyi o bogaczu i Łazarzu (1643) opublikowanej przez Jerzego Tredera w 1999. Praca, mimo dołączonych wartościowych opracowań poświęconych językowi dramatu oraz jego recepcji teatralnej, pod wieloma względami nie spełnia obowiązujących wymogów wydania naukowego. Tekst utworu nie został opublikowany w całości (pominięto część marginaliów), włączono do niego frazy zaniechane przez autora, zdarzają się również przypadki niepoprawnego oddzielenia tekstu didaskaliów od wypowiedzi bohaterów i błędne przypisania wypowiedzi postaciom dramatu. Także poprawność odczytania autografu tekstu pozostawia wiele do życzenia, a zaproponowana przez wydawcę transkrypcja potrafi wypaczać zarówno jego sens, jak i metrum. W szczątkowym komentarzu rzeczowym można wskazać istotne błędy. Autor postuluje przygotowanie nowego wydania siedemnastowiecznego dramatu, w którym krytycznie opracowany tekst dopełniłby gruntowny komentarz historycznoliteracki.
Oświadczenie o konflikcie interesów
Słowa kluczowe:
"Tragedyja o bogaczu i Łazarzu", dramat barokowy, dzieje teatru gdańskiego, edycja krytycznaBibliografia
Baryka, Piotr. „Z chłopa król”: Komedyja dworska (1637 r.). Opracowanie Ludwik Bernacki. Kraków, 1904.
Google Scholar
Brückner, Aleksander. Dzieje literatury polskiej w zarysie. Tom 1. Warszawa, 1903.
Google Scholar
Brückner, Aleksander. „Polnisch-russische Intermedien des XVII. Jahrhunderts”. Archiv für slavische Philologie 13 (1891): 399–417.
Google Scholar
Budzyk, Kazimierz, i Jan Dürr-Durski. „Stan badań i potrzeby nauki o literaturze okresu kontrreformacji”. W: O sytuacji w historii literatury polskiej: Wybór referatów wygłoszonych na Zjeździe Polonistów w dniach od 8 maja do 12 maja 1950 r., redakcja Jan Baculewski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1951.
Google Scholar
Górnicki, Łukasz. Dworzanin polski. Kraków, 1566.
Google Scholar
Górnicki, Łukasz. „Troas”: Tragedyja z Seneki. Kraków, 1589.
Google Scholar
Kępka, Izabela. „Językowa kreacja nieba i piekła w Tragedii o bogaczu i Łazarzu z 1643 roku”. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza 23, nr 1 (2016): 39–53.
DOI: https://doi.org/10.14746/pspsj.2016.23.1.3
Google Scholar
Kizik, Edmund. „Kto jest autorem Tragedii o bogaczu i Łazarzu z 1643 r.?”. Gdański Notatnik Historyczny 4 (2026): 29–37. https://doi.org/10.12775/GNH.2025.03.
DOI: https://doi.org/10.12775/GNH.2025.03
Google Scholar
Klonder, Andrzej. Browarnictwo w Prusach Królewskich (2 połowa XVI–XVII w.). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1983.
Google Scholar
Lewański, Julian, red. Dramaty staropolskie: Antologia. Tom 6. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1963.
Google Scholar
Nawarecki, Aleksander. „Tragedia o bogaczu i Łazarzu”. W: Dramat polski: Interpretacje, redakcja Jan Ciechowicz i Zbigniew Majchrowski. Tom 1. Od wieku XVI do Młodej Polski. Gdańsk: słowo/obraz terytoria, 2001.
Google Scholar
Nowak, Zbigniew. „Tragedia o Bogaczu i Łazarzu, z rękopisu odczytał i do druku przygotował J. Treder, Gdańsk-Gdynia 1999”. Rocznik Gdański 60, z. 1 (2000): 163–167.
Google Scholar
Ogier, Karol. Dziennik podróży do Polski 1635–1636. Tłumaczenie Edwin Jędrkiewicz. Część 1. Gdańsk: Biblioteka Miejska, 1950.
Google Scholar
Opaliński, Krzysztof. Satyry albo Przestrogi do naprawy rządu i obyczajów w Polszcze należące. [b.m.]: 1650.
Google Scholar
Treder, Jerzy. „O języku Tragedii o bogaczu i Łazarzu z 1643 roku. Cz. 1: System gramatyczny”. W: Polszczyzna regionalna Pomorza: Zbiór studiów, redakcja Kwiryna Handke. Tom 8. Warszawa: Instytut Slawistyki PAN, 1998.
Google Scholar
Treder, Jerzy, oprac. Tragedia o bogaczu i Łazarzu. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 1999.
Google Scholar
Treder, Jerzy. „Wybrane frazeologizmy w Tragedyi o bogaczu i Łazarzu z 1643 r.”. W: Problemy frazeologii europejskiej, redakcja Andrzej Maria Lewicki. Tom 5. Lublin: Wydawnictwo Energeia, 2002.
Google Scholar
Volckmar, Nicolaus. „Vierzig Dialogi” (1612): Źródło do badań nad życiem codziennym w dawnym Gdańsku. Opracowanie Edmund Kizik. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2005.
Google Scholar
Witczak, Tadeusz. „Gdańska Tragedia o bogaczu i Łazarzu w rękopisie z r. 1643”. Pamiętnik Literacki 43, nr 1/2 (1952): 574–595.
Google Scholar
Witczak, Tadeusz. „Historia dramatu i teatru staropolskiego do roku 1750 w publikacjach powojennych”. Pamiętnik Teatralny 3, z. 2 (1954): 92–119.
Google Scholar
Witczak, Tadeusz. Teatr i dramat staropolski w Gdańsku (przegląd historycznomateriałowy). Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Naukowe, 1959.
Google Scholar
Wójcicki, Krzysztof. „Wokół Tragedii o bogaczu i Łazarzu”. W: Gdańsk teatralny: Historia i współczesność, redakcja Jan Ciechowicz i Halina Kasjaniuk. Gdańsk: Państwowy Teatr „Wybrzeże”, 1988.
Google Scholar
Autorzy
Radosław Grześkowiakgrzeskowiakradek@gmail.com
Uniwersytet Gdański Polska
https://orcid.org/0000-0002-6160-9982
Radosław Grześkowiak - profesor w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Gdańskiego. Badacz polskiego renesansu i baroku, twórca edycji krytycznych dzieł staropolskich. Ostatnio w jego opracowaniu ukazały się Fraszki Melchiora Pudłowskiego (2025). Współautor opracowania Poematów okolicznościowych Jana Kochanowskiego (2025) przygotowanych w ramach Wydania Sejmowego (wspólnie z Bogusławem Kreją, Mikołajem Szymańskim, Izabelą Winiarską-Górską).
Statystyki
Abstract views: 81PDF downloads: 46
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Radosław Grześkowiak

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor/ka udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor/ka wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.
Od zeszytu 1/2018 do zeszytu 3/2022 artykuły publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.




