Paradoks o konwencji: «Refleksje krytyczne» Jean-Baptiste’a Dubosa


Abstrakt

W 1719 roku Jean-Baptiste Dubos opublikował olbrzymią rozprawę o sztuce Réflexions critiques sur la poésie et sur la peinture, w której zaproponował nowy rodzaj refleksji o tym, co artystyczne. Choć czerpał z teorii starożytników, to na szeroką skalę wprowadził do swojego dzieła nowoczesną, zwiastującą sensualizm perspektywę osobistego odbioru i indywidualnego zachwytu. Polskim teatrologom Dubos znany jest niemal wyłącznie dzięki artykułowi Zbigniewa Raszewskiego Partytura teatralna, przez co sprowadza się jego idee głównie do rozważań o możliwości stworzenia zapisu gry scenicznej. Tymczasem osiemnastowieczny teoretyk fascynował się istnieniem takiej partytury o tyle, o ile widział w niej narzędzie do wskazania aktorowi kierunku poszukiwań, której celem nie była utopijna wierność autorskiemu zamierzeniu, ale szansa na analizę wolności własnej i poszukiwania prawdy sztuki. Artykuł omawia główne strategie narracyjne zastosowane przez Jean-Baptiste’a Dubosa w traktacie, prezentuje główny obszar teatralnych zainteresowań autora i  jego wyobrażenie o zastosowaniu maski w teatrze antycznym i w komedii dell’arte. Szkicuje związki koncepcji księdza Dubosa z osiemnastowieczną teorią i praktyką paryskiego teatru.


Słowa kluczowe

teatr francuski; teatr XVIII wieku; dramat XVIII wieku; poetyka dramatu; Jean-Baptiste Dubos; Jean-Baptiste Du Bos; Comédie-Italienne

Du Bos, J. B. (1719). Réflexions critiques sur la poésie et sur la peinture (Vol. 1-3). Amsterdam: George Conrad Walther. [Reprint. 1993. Genève: Éditions Slatkine].

Di Bella, S. (2009). L’expérience théâtrale dans l'oeuvre théorique de Luigi Riccoboni: Contribution à l'histoire du théâtre au XVIIIe siècle. Paris: Honoré Champion.

Dumouchel, D.,& Dauvois D. (eds.). (2015). Vers l’Esthétique: Penser avec les «Réflexions critiques sur la poésie et sur la peinture» (1719) de Jean-Baptiste Du Bos. Paris: Hermann.

Fumaroli, M. (2006). L’art du théâtre à Paris. In M. Fumaroli, Exercices de lecture: De Rabelais à Paul Valéry. Paris: Gallimard.

O’Neal, J. C. (1999). Esthétique et épistémologie sensualiste. Dix-Huitième Siècle, 31, 77-91. https://www.persee.fr/doc/dhs_0070-6760_1999_num_31_1_2283

Riccoboni, A. F. (2005). Sztuka teatru (M. Dębowski, tłum., oprac.). Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Sainte-Albine, P. R. de. (2001). Le Comédien. In S. Chaouche (ed.), Sept Traités sur le jeu du comédien et autres textes: De l’action oratoire à l’art dramatique, 1657-1750. Paris: Honoré Champion.

Pobierz

Opublikowane : 2020-05-12


Olkusz, P. (2020) „Paradoks o konwencji: «Refleksje krytyczne» Jean-Baptiste’a Dubosa”, Pamiętnik Teatralny, 69(1), s. 7-24. doi: 10.36744/pt.140.

Piotr Olkusz  piotr.olkusz@uni.lodz.pl
Uniwersytet Łódzki  Polska
https://orcid.org/0000-0002-7618-7014



Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym" i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu (umowa licencyjna do pobrania). W przypadku publikacji wersji innej niż ogłoszona drukiem w "Pamiętniku Teatralnym" należy wyraźnie to zaznaczyć.