Dyrektorka: Przyczynek do (nie)biografii Wandy Wróblewskiej

Piotr Morawski

Uniwersytet Warszawski
https://orcid.org/0000-0003-2560-1913

Abstrakt

Artykuł stanowi próbę analizy zasad, na jakich dyrektorki mogą być wpisywane w historię teatru. Spekulatywny biogram Wandy Wróblewskiej, twórczyni i dyrektorki Teatru Ziemi Mazowieckiej, jest tu narzędziem umożliwiającym ujawnienie i sproblematyzowanie oczekiwań wobec kobiecych narracji, które mają być alternatywą dla dominującego w historiografii patriarchalnego modelu. Teatr Ziemi Mazowieckiej, jak większość scen objazdowych, kierowany były przez kobiety, co skłania do umieszczenia refleksji nad nim w perspektywie feministycznej. Jego działalność łatwo wpisać w alternatywny model historiograficzny, który akcentuje budowanie relacji z publicznością i działalność społeczną teatru, rezygnując ze wskazywania arcydzieł i konstruowania hierarchii artystycznych. Spekulatywna biografia Wróblewskiej jest też katalizatorem pytania o możliwości wyjścia poza narrację, która zawsze staje się formą dyskursu władzy.

Słowa kluczowe:

Wanda Wróblewska, Krystyna Berwińska, Teatr Ziemi Mazowieckiej, teatr objazdowy, historiografia teatralna, historia kobieca, instytucja feministyczna, historia spekulatywna

Adamiecka-Sitek, A., Keil, M., Stokfiszewski, I. (2019). Feminizacja – demokracja – praca: W stronę uspołecznionej instytucji kultury. Didaskalia, 153, 3-5.
  Google Scholar

Berwińska, K., Wróblewska, W. (1976). Kiedy sięgamy pamięcią. W: Teatr Ziemi Mazowieckiej 1956-1976. Warszawa: Teatr Ziemi Mazowieckiej.
  Google Scholar

Beylin, K. (1960). Jak zdobywać widzów z miasteczek i wsi. Express Wieczorny, 32. http://www.hypatia.pl/web/pageFiles/attachments/11842/express-wieczorny.pdf
  Google Scholar

Bibik, B (2012). O profesorze Stefanie Srebrnym – tłumaczu i inscenizatorze słów kilka. Rocznik Toruński, 39.
  Google Scholar

Chauchat, A. (2018). 10 twierdzeń o choreografii (B. Wójcik, tłum.). W: M. Keil (red.), Choreografia: polityczność (. 28-31). Warszawa, Poznań, Lublin: Art Stations Foundation, Instytut Muzyki i Tańca, Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, East European Performing Arts Platform.
  Google Scholar

Golik- Szarawarska, G. (1993). Dramaty antyczne w inscenizacjach Stefana Srebrnego. Pamiętnik Teatralny, 1-2, 167-182.
  Google Scholar

Golik-Szarawarska, G. (1991). Stefan Srebrny. Badacz i krytyk teatru, Katowice: Uniwersytet Śląski.
  Google Scholar

Kanold, B. (1970). W Teatrze Ziemi Gdańskiej „Szkoła żon”. Dziennik Bałtycki, 270. http://www.hypatia.pl/web/pageFiles/attachments/11884/dziennik-baltycki-nr-270-13-listopada-1970.pdf
  Google Scholar

Karpik, A. (1995). Teatr Szwedzka 2/4. Warszawa, Łomianki: Spółka Wydawnicza Heliodor.
  Google Scholar

Klimczyk, W. (2015). Wirus mobilizacji: Taniec a kształtowanie się nowoczesności (1455-1795) (t. 1, Dworskie kroki). Kraków: Universitas.
  Google Scholar

Kosiński, D. (2013). O teatr naprawdę ludowy: Krystyna Skuszanka i Jerzy Krasowski w Nowej Hucie 1955-1962. W: M. Baran (red.) Teatr w Nowej Hucie. Kraków: Muzeum Miasta Krakowa.
  Google Scholar

Krakowska, J. (2018). Nieświadome, nieoznaczone, działające. W: J. Krakowska ( red.), (Nie)świadomość teatru: Wypowiedzi i rozmowy (s. 7-10). Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.
  Google Scholar

Krakowska, J. (red.) (2018). Agora. Statystyki. Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego.
  Google Scholar

Krupiński, W. (2015). Publiczność Teatru Ludowego od 60 lat najbardziej lubi komedie. Dziennik Polski, 7.12.
  Google Scholar

Linert, A. (1979). Teatr Śląski w latach 1945-1949. Katowice: Śląski Instytut Naukowy.
  Google Scholar

Pawłowski, R. (2002). „Skrzywdzeni i poniżeni” na Festiwalu Festiwali Teatralnych „Spotkania”. Gazeta Wyborcza, 17.11.
  Google Scholar

Plata, T. & Sajewska D. (red.). (2014). RE//MIX: Performans i dokumentacja. Warszawa: Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, Komuna//Warszawa, Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
  Google Scholar

Raszewska, M. (2005). Teatr Narodowy 1949-2004. Warszawa: Teatr Narodowy.
  Google Scholar

Sugiera, M. (2012). Być jak baron Münchhausen, czyli performatywność i performatyka. Dialog, 5, 76-89.
  Google Scholar

Sugiera, M. (2018). Inne historie: Eksperymentalne formy pisania o przeszłości. W: M. Sugiera (red.), Fikcje jako metoda: Strategie kontr[f]aktualne w pisaniu historii, literaturze, sztukach (s. 27-58). Kraków: Księgarnia Akademicka.
  Google Scholar

Sugiera, M. (2020). Performans jako metoda: patrząc z ukosa na Zachód. Didaskalia, 157/158. https://doi.org/10.34762/7gyb-dk34
  Google Scholar

Wróblewska, W. (1956). O naszym teatrze. Iskry, 11.
  Google Scholar

Wróblewska, W. (1962). Do naszych widzów. W: Sikorki, czyli mazowieckie dziewczęta (program teatralny). Warszawa: Państwowy Teatr Ziemi Mazowieckiej.
  Google Scholar

Wróblewska, W. (1971). Teatr Ziemi Mazowieckiej w latach 1956-1968. W: J. Siekiera (red.). 15 lat Teatru Ziemi Mazowieckiej: 1956-1971. Warszawa: Teatr Ziemi Mazowieckiej.
  Google Scholar

Wróblewski, A. K. (2008). Dzienniki zabrane przez bezpiekę. Warszawa: Agora.
  Google Scholar

Ziegenhirte, J. (1970). „Szkoła żon” Moliera – lekcją obyczaju. Ilustrowany Kurier Polski, 274.
  Google Scholar

Źródła niepublikowane:
  Google Scholar

Bilans za rok 1959 i orzeczenie biegłego. (1959). Państwowy Teatr Ziemi Mazowieckiej (1/15). Archiwum Miasta Stołecznego Warszawy, Warszawa, Polska.
  Google Scholar

Czyżewska-Poncyliusz, W. (2010). Teatr zaangażowany społecznie. Artystyczna i społeczna działalność Ireny i Tadeusza Byrskich, praca magisterska napisana pod kierunkiem J. Kochanowskiego, Wydział Historyczny UW, Warszawa, Polska.
  Google Scholar

Korzeniowska, A. (1997). Teatr Ziemi Mazowieckiej za dyrekcji Wandy Wróblewskiej 1956-1968 (praca magisterska napisana pod kierunkiem Lecha Śliwonika). Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie, Warszawa, Polska.
  Google Scholar

Kronika 1956-1966 (b.d.). Teatr Ziemi Mazowieckiej. Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie, Warszawa, Polska.
  Google Scholar

Kwestionariusz osobowy Wandy Wróblewskiej (1950). http://www.hypatia.pl/web/pageFiles/attachments/1181/kwestionariusz-osobowy.pdf
  Google Scholar

Wróblewska, W. (b.d.). Wolność. Niektóre wspomnienia z okupacji. http://www.hypatia.pl/web/pageFiles/attachments/1185/wolnosc-niektore-wspomnienia-z-okupacji-wandy-wroblewskiejcompressed.pdf
  Google Scholar


Opublikowane
2020-11-11

Cited By / Share

Morawski, P. (2020) „Dyrektorka: Przyczynek do (nie)biografii Wandy Wróblewskiej”, Pamiętnik Teatralny, 69(3), s. 75–103. doi: 10.36744/pt.426.

Autorzy

Piotr Morawski 
https://orcid.org/0000-0003-2560-1913

Kulturoznawca, historyk kultury. Pracuje w Instytucie Kultury Polskiej UW i w redakcji „Dialogu”. Wydał między innymi Ustanawianie świętości. Kulturowa historia angielskich widowisk religijnych w XVI wieku (2015) oraz Oświecenie. Przedstawienia (2017). Obecnie pracuje nad książką o Teatrze Ziemi Mazowieckiej.



Statystyki

Abstract views: 283
PDF downloads: 173 PDF downloads: 0


Licencja

Prawa autorskie (c) 2020 Piotr Morawski

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY-NC-ND 4.0.