Eurovision Song Contest and the Iron Curtain: Introduction
Marcin Bogucki
Uniwersytet Warszawski (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-5349-1208
Jonas Vanderschueren
Katolicki Uniwersytet Lowański (Belgia)
https://orcid.org/0000-0002-8479-085X
Abstrakt
Konkurs Piosenki Eurowizji a żelazna kurtyna: Wprowadzenie
Niniejszy wstęp prezentuje blok tematyczny Konkurs Piosenki Eurowizji a żelazna kurtyna, analizując Eurowizję jako przestrzeń, w której mamy do czynienia z performatywną realizacją europeizacji z perspektywy Europy Środkowo-Wschodniej. Artykuł przywołuje instytucjonalne początki Konkursu Piosenki Eurowizji w ramach Europejskiej Unii Nadawców (EBU) oraz jego zimnowojenny odpowiednik –Interwizję, powołaną przez Międzynarodową Organizację Radia i Telewizji (OIRT), a następnie omawia ekspansję konkursu na wschód po 1989 oraz powracające obawy, jakie budziła ona u zachodnich komentatorów, zwłaszcza po wprowadzeniu w 1998 teległosowania, które powszechnie postrzegano jako faworyzujące bloki krajów Europy Wschodniej i Południowo-Wschodniej. Redaktorzy bloku dowodzą, że dominujące narracje o Eurowizji, zarówno naukowe, jak i popularne, w dużej mierze reprezentują pozimnowojenną perspektywę Zachodu, z której Europa Środkowo-Wschodnia postrzegana jest jako przestrzeń jednorodna, peryferyjna lub permanentnie znajdująca się w stanie transformacji. W oparciu o dekolonialne i międzyimperialne ujęcia badawcze artykuł pokazuje, że ta perspektywa nie pozwala dostrzec, w jaki sposób region ten doświadczał zewnętrznych procesów imperiotwórczych, a także wymazuje różnorodność wytwarzanej lokalnie wiedzy. Jako całość prezentowany numer tematyczny pogłębia potencjał badawczy performatyki w odniesieniu do Eurowizji jako transnarodowej sceny, na której nieustannie odbywa się performowanie i renegocjowanie geopolityki, pamięci kulturowej i kłopotliwej europejskości.
Oświadczenie o konflikcie interesów
Słowa kluczowe:
Konkurs Piosenki Eurowizji, żelazna kurtyna, Europa Środkowo-Wschodnia, performatyka, studia dekolonialne, europeizacjaBibliografia
Albanese, Francesca. Torture and Genocide: Report of the Special Rapporteur on the Situation of Human Rights in the Palestinian Territories Occupied since 1967. UN Doc. A/HRC/61/71. United Nations Human Rights Council, March 23, 2026. https://docs.un.org/en/A/HRC/61/71.
Google Scholar
Balogun, Bolaji. “Polish Lebensraum: The Colonial Ambition to Expand on Racial Terms.” Ethnic and Racial Studies 14, no. 41 (2018). https://doi.org/10.1080/01419870.2017.1392028.
Google Scholar
Doyle, Laura. Inter-Imperiality: Vying Empires, Gendered Labor, and the Literary Arts of Alliance. Durham: Duke University Press, 2020. https://doi.org/10.2307/j.ctv18zhcpk.
Google Scholar
Fricker, Karen, and Milija Gluhovic, eds. Performing the ‘New’ Europe: Identities, Feelings, and Politics in the Eurovision Song Contest. Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2013.
Google Scholar
Giannini, Massimo, and Barbara Martini. “Regional Disparities in the European Union: A Machine Learning Approach.” Papers in Regional Science 103, no. 4 (2024). https://doi.org/10.1016/j.pirs.2024.100033.
Google Scholar
Hendl, Tereza, Olga Burlyuk, Mila O’Sullivan, and Aizada Arystanbek.“(En)Countering Epistemic Imperialism: A Critique of ‘Westsplaining’ and Coloniality in Dominant Debates on Russia’s Invasion of Ukraine.” Contemporary Security Policy 45, no. 2 (2024): 171–209. https://doi.org/10.1080/13523260.2023.2288468.
Google Scholar
Hintermayr, Michaela Maria. “Eurovision Cold War: Geopolitics and Queerness at the Eurovision Song Contest in 2007.” fernetzt, 2016.
Google Scholar
Jones, Shannon, and Jelena Subotic. “Fantasies of Power: Performing Europeanization on the European Periphery.” European Journal of Cultural Studies 14, no. 5 (2011): 542–557.
Google Scholar
Kalman, Julie A., and Ben Wellings. “Entangled Histories: Identity, Eurovision and European Integration.” In Eurovisions: Identity and the International Politics of the Eurovision Song Contest since 1956, edited by JulieKalman et al. Singapore: Palgrave Macmillan, 2019. https://doi.org/10.1007/978-981-13-9427-0_1.
Google Scholar
Kosciejew, Marc Richard Hugh. “Songwashing and Cultural Boycotting the Eurovision Song Contest: A Soft Power/Disempowerment Analysis of Israel’s Entry to Eurovision 2024 during the Israel-Hamas War.” Popular Music and Society 48, no. 3 (2025): 318–345. https://doi.org/10.1080/03007766.2025.2485784.
Google Scholar
Puchalski, Piotr. Poland in a Colonial World Order—Adjustments and Aspirations, 1918–1939. New York: Routledge, 2022.
Google Scholar
Vuletic, Dean. Postwar Europe and the Eurovision Song Contest. London: Bloomsbury Academic, 2018. https://doi.org/10.5040/9781474276290.
Google Scholar
Autorzy
Marcin BoguckiUniwersytet Warszawski Polska
https://orcid.org/0000-0002-5349-1208
Marcin Bogucki – dr, absolwent kulturoznawstwa, historii sztuki i muzykologii, adiunkt na Uniwersytecie Warszawskim (Instytut Kultury Polskiej, Sekcja Teatru i Spektaklu). Jego badania koncentrują się na historii kultury muzyki oraz współczesnej inscenizacji opery. Ostatnio zajmuje się również projektami dotyczącymi performansów queerowych oraz Konkursu Piosenki Eurowizji, zwłaszcza w kontekście Europy Środkowej i Wschodniej. Członek Polskiego Towarzystwa Badań Teatralnych, Międzynarodowego Stowarzyszenia Badań nad Muzyką Popularną – oddział Europy Środkowej, Wschodniej i Południowo Wschodniej oraz Organisation Générale des Amateurs de l’Eurovision.
Autorzy
Jonas VanderschuerenKatolicki Uniwersytet Lowański Belgia
https://orcid.org/0000-0002-8479-085X
Jonas Vanderschueren - pracownik naukowy ze stopniem doktora w Katedrze Kulturoznawstwa na KU Leuven (Belgia), gdzie specjalizuje się w podejściu „queer jako metoda” w kontekście kultury polskiej i kinematografii chińskojęzycznej. Wcześniej był związany z PAN-IS oraz Uniwersytetem w Gandawie.
Statystyki
Abstract views: 0PDF downloads: 0
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Marcin Bogucki, Jonas Vanderschueren
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor/ka udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor/ka wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.
Od zeszytu 1/2018 do zeszytu 3/2022 artykuły publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
Inne teksty tego samego autora
- Marcin Bogucki, Performatyczne kłusowanie po operowych marginesach , Pamiętnik Teatralny: Tom 70 Nr 2 (2021)
- Jonas Vanderschueren, Performing Europeanization: The Case of the Post-Yugoslav Countries , Pamiętnik Teatralny: Tom 75 Nr 3 (2026): Eurovision Song Contest and the Iron Curtain
- Marcin Bogucki, Polish Aspirations: On Edyta Górniak’s Song "To nie ja!" , Pamiętnik Teatralny: Tom 75 Nr 3 (2026): Eurovision Song Contest and the Iron Curtain
- Marcin Bogucki, Jonas Vanderschueren, Shattering the Iron Curtain: Recent Research on the ESC in Central and Eastern Europe. Bibliography , Pamiętnik Teatralny: Tom 75 Nr 3 (2026): Eurovision Song Contest and the Iron Curtain
